Türkiye'de akaryakıt vergilendirmesinde köklü bir değişikliğe gidildi. Enflasyonla mücadele kapsamında motorinden alınan özel tüketim vergisinde kademeli uygulamaya geçilirken, bu yakıt eşel mobil sistemi dışına çıkarıldı ve konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Resmi Gazete'de yayımlandı. Yeni düzenleme, hem tüketiciler hem de nakliye ve sanayi sektörü açısından önemli sonuçlar doğuracak nitelikte.
Yeni ÖTV Takvimi Nasıl İşleyecek
Getirilen yeni sistemle motorinde vergi yükü aylara yayılan bir plan çerçevesinde artırılacak. Bugün itibarıyla motorin üzerinden alınan ÖTV tutarı, ağustos ayının kalan kısmı için sıfır olarak uygulanacak; sonraki aylarda ise yıl sonuna kadar her ay 3'er lira artırılarak belirlenecek. Buna göre ÖTV olarak eylül ayında 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira ve aralıkta 12 lira tahsil edilecek. Böylece pompa fiyatlarındaki yükü hafifletecek geçici bir aralık oluşturulmuş olacak.
Uzun vadeli takvim ise net biçimde ortaya konuldu. Motorindeki ÖTV tutarı 1 Ocak 2027'den itibaren 13,9006 lira olarak uygulanacak ve böylece motorin için eşel mobil sistemi tamamen sona erecek. Bu düzenlemeyle vergi tutarının, eşel mobil öncesi dönemdeki seviyeye kademeli olarak taşınması hedefleniyor.
Eşel Mobil Sisteminde Neler Değişti
Akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaları vergi ayarlamalarıyla dengelemeye yarayan eşel mobil sistemi, motorin özelinde yürürlükten kaldırıldı. Motorinde ÖTV tutarları yeniden belirlendiği için eşel mobil uygulaması, motorin türü mallar bakımından tamamen sona erdirilirken, benzin ve LPG türü mallar bakımından mevcut eşel mobil sistemi uygulamasında herhangi bir değişikliğe gidilmedi. Ayrıca yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması halinde 30 Eylül'e kadar artışın yüzde 25'inin ÖTV üzerinden karşılanacağı; rafineri fiyatlarının düşmesi durumunda ise indirim kadar ÖTV artışı uygulanacağı bildirildi.
Sektör Etkisi ve Ekonomik Gerekçe
Kararın arkasındaki temel gerekçe, son dönemde uluslararası piyasalarda yaşanan dalgalanmaların pompa fiyatlarına yansımasıyla ilgili. Uluslararası piyasalarda son dönemde yaşanan gelişmelerin etkisiyle motorinin pompa satış fiyatlarında benzine kıyasla önemli artışlar meydana gelirken, kararla tüketiciler, nakliyeciler ve sanayicilerin üzerindeki fiyat baskısının azaltılması ve enflasyonla mücadele kapsamında motorin fiyatlarının aşağı çekilmesi amaçlanıyor. Motorin, lojistik maliyetlerinin belirleyici kalemi olduğu için düzenlemenin taşımacılık ve gıda başta olmak üzere birçok sektörde fiyat baskısını hafifletmesi bekleniyor.
Yetkililer, düzenlemenin makroekonomik dengeleri de gözettiğinin altını çiziyor. Kararla, dezenflasyon sürecinin desteklenmesi yanında ekonomik aktivite ve rekabet gücü üzerindeki maliyet baskısının sınırlandırılması da hedefleniyor. Bütçe disiplini ve mali sürdürülebilirlikten taviz verilmeyen uygulamayla, enflasyonla mücadele, reel sektörün rekabet gücü ve kamu maliyesi dengelerinin birlikte gözetildiği vurgulanıyor. Kademeli geçiş modeliyle hem tüketici cephesindeki şok etkisi yumuşatılıyor hem de kamu gelirlerinde ani bir kayıp yaşanmasının önüne geçiliyor.
